Pi�e: Ante �u�njara

U pono? izme?u 31. o�ujka i 1. travnja je 'kriti?ni trenutak' Popisa stanovni�tva RH 2011. Trenutak je to na koji ?e se odnositi podatci ovog popisa, iako ?e popisivanje trajati skoro mjesec dana. No kriti?an je to trenutak i da objasnimo svrhu Popisa 2011, jer se ve? mjesec dana traje hajka na mehanizme njegove provedbe...

Prosje?an pratitelj sinjskog 'web pride-a' na Ferati, ovih je dana mogao ste?i dojam da je svrha popisa kupovanje socijalnog mira kod nezaposlenih, i to onih sa ja?om vezom.

U toku studija, suo?io sam se sa sasvim jednostavnom 'definicijom' svrhe popisa stanovni�tva, a to je da 'popis nema posebnu svrhu, osim ustanovljavanja odnosa stanovni�tva koji su bitni za dr�avnu upravu'. Tako dolazimo do onoga po ?emu se Popis 1857. i svi poslije njega (13, sa ovim 14) razlikovao od prethodnih popisa na na�em teritoriju. Prethodni popisi su bili selektivni pa su se primjerice provodili radi vojne evidencije, dok je Popis 1857. obuhvatio cjelokupno te �to je imao 'kriti?ni trenutak'.

Za 'kriti?ni trenutak' obi?no se odabire vrijeme kada je prostorna pokretljivost stanovni�tva najmanja. Kod Popisa 1857. to je bio 31. listopada, a kasnije se ustalio dana�nji datum.

Na teritoriju dana�njeg Grada Sinja tada je zabilje�eno 7 600 stanovnika, sam Sinj je imao 2058 stanovnika, sljede?e naselje po veli?ini bile su Glavice sa 1202 stanovnika, i tako redom do najmalobrojnijeg ?itluka sa 108 stanovnika.

Do 2001. broj stanovnika naselja Sinj pove?ao se 5,5 puta, a ostalih naselja samo 2,5 puta, a i od ovog popisa mo�emo o?ekivati da ?e nam potvrditi ovaj preko stoljetni trend povoljnijih demografskih kretanja u Sinju u odnosu na ostala naselja. Ili mo�da ne?e?

Upravo to pitanje prou?avanja trendova je po meni klju?no za Popis 2011., jer ?emo dobit trend u periodu 2001. - 2011., jer je onaj prethodni (pogotovo na nacionalnoj razini) zbog rata prakti?ki bio neupotrebljiv.

Popis stanovni�tva je za istra�iva?e temeljni izvor podataka o stanovni�tvu za istra�iva?e, ali nije jedini. Tako me?u izvore spada i sporni prethodni popis bira?a. Uistinu ?e biti zanimljivo vidjeti razliku izme?u ova dva popisa, koja bi se mogla eliminirati kada bi Hrvatska imala 'registar stanovni�tva' kao mnoge dr�ave. U tom registru bi se u svakom trenutku mogao ustanoviti broj stanovnika, jer bi svi gra?ani imali du�nost prijaviti i odseljenje sa adrese, �to trenutno ne moraju ako ne �ele... No to je ono '�ta bi, kad bi'... ?injenica je da mi 'registar stanovni�tva' � nemamo!

Tako se primjerice prekrajanje izbornih jedinica vr�i po nepouzdanom popisu bira?a, i to dva mjeseca prije nego li ?e biti objavljeni prvi rezultati broja stanovnika po naseljima...?

No, dok ?ekamo rezultate, danas zapo?etog Popisa, odlu?io sam se pozabaviti nekim demogeografskim i demografskim temama vezanim za na� kraj. Tako se posebno u migracijskoj, ili ako ho?ete historijsko demo(geo)grafskoj literaturi uvrije�ilo mi�ljenje o Dalmatinskoj zagori kao izrazito zatvorenoj i do 2.svj. rata migracijama nesklonoj sredini... Ali, jeli ba� tako?

(vi�e u nastavaku...)